Κέντρο Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων

Lozan Mübadilleri Vakfi

 

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ, ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ, ΜΗ ΚΟΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΝΩΣΕΙΣ (ΜΚΟ) ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ (ΜΜΕ)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, 25-26 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2005

 

Συμπεράσματα

από την κλειστή συζήτηση μεταξύ μελών των δύο μειονοτήτων (25/2/05)

και από την ανοιχτή ημερίδα (26/2/05)

 

 

1. Προϋπόθεση της κοινωνίας των πολιτών είναι η ελευθερία της έκφρασης και η δυνατότητα συμμετοχής. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι ο εθελοντισμός και η ανεξαρτησία - οικονομική και πολιτική - από τις κρατικές πολιτικές τόσο του κράτους ιθαγένειας όσο και της μητέρας-πατρίδας. Μέλημα των μη κυβερνητικών οργανώσεων θα πρέπει να είναι όχι μόνο το τι θα κερδίσουν από το κράτος αλλά και το τι θα προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο.

 

2. Και τα δύο κράτη αρνούνται να αναγνωρίσουν ορισμένες μειονοτικές οργανώσεις γιατί αισθάνονται ότι κινδυνεύουν να χάσουν τμήμα της εξουσίας τους. Αυτό που διακυβεύεται μέσα από τη δραστηριοποίηση της κοινωνίας των πολιτών είναι οι σχέσεις εξουσίας μέσα στο εθνικό κράτος.

Τόσο τα κράτη ιθαγένειας όσο και οι μητέρες πατρίδες επιδιώκουν - με διαφορετικούς τρόπους κατά περίπτωση – να ελέγχουν τις μειονότητες. Μειονοτικά ΜΜΕ και οργανώσεις είναι ουσιαστικά εγκλωβισμένες, με ελάχιστα περιθώρια ανεξάρτητων κινήσεων και πρωτοβουλιών.

Για τη θεμελίωση μιας κοινωνίας των πολιτών απαιτείται η υπέρβαση της ιδεολογίας και των πρακτικών του εθνικισμού και από τις δύο πλευρές. Φορείς του εθνικισμού και μέρος του προβλήματος είναι όχι μόνο τα κράτη, αλλά αντανακλαστικά και οι ίδιες οι μειονότητες.

 

3. Πολλές από τις οργανώσεις που ασχολούνται με μειονοτικά ζητήματα αρνούνται τη συμμετοχή σε μειονοτικούς. Τόσο αυτές όσο και πολλές μειονοτικές οργανώσεις - οι οποίες είναι αμφίβολο αν μπορούν να θεωρηθούν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις – κατά κανόνα αναπαράγουν στο εσωτερικό τους τα ηγεμονικά σχήματα που υποτίθεται ότι αμφισβητούν.

 

4. Η πλειονότητα δεν αντιλαμβάνεται με ακρίβεια τα μειονοτικά ζητήματα όπως αυτά προβάλλονται από τα εθνικά ΜΜΕ. Συχνά στα πλειονοτικά ΜΜΕ παρουσιάζουν μόνο κακές ειδήσεις όταν αναφέρονται στις μειονότητες. Δεν υπάρχει παρουσία μειονοτικών δημοσιογράφων στα πλειονοτικά ΜΜΕ.

Πλειονοτικοί και μειονοτικοί δημοσιογράφοι συχνά αναπαράγουν στερεότυπα.

Τα μειονοτικά ΜΜΕ κατά κανόνα δεν απολαμβάνουν ούτε οικονομική ανεξαρτησία ούτε ελευθερία λόγου. Οι μειονοτικοί δημοσιογράφοι συχνά αυτολογοκρίνονται και δέχονται πιέσεις, άμεσες ή έμμεσες από τις μειονοτικές ελίτ.

Συχνά στα μειονοτικά ΜΜΕ δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες και τα αιτήματα της κοινωνίας των πολιτών.

 

5. Υπάρχει σημαντικό έλλειμμα στη συμμετοχή μειονοτικών σε δομές και διεργασίες της κοινωνίας των πολιτών.

Στην ελληνορθόδοξη κοινωνία της Κωνσταντινούπολης οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ουσιαστικά απουσιάζουν. Εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να υπάρξουν ανεξάρτητες δομές κυρίως λόγω του μικρού αριθμού των μελών κοινότητας και της αλληλεξάρτησης που υπάρχει μεταξύ ελληνορθόδοξης κοινότητας και Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Στη τουρκο-μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης παρατηρείται πολύ μεγαλύτερη δραστηριότητα, που σχεδόν πάντα ελέγχεται και κατευθύνεται  από τη μητέρα πατρίδα και έτσι δεν δικαιούται την ένταξή της στα πλαίσια της «κοινωνίας πολιτών», ενώ η πολυφωνία δεν γίνεται ανεκτή. Μεμονωμένες ανεξάρτητες κινήσεις είτε πάσχουν από έλλειψη συμμετοχής είτε χαρακτηρίζονται από επιφυλάξεις, αδυναμία σύνθεσης και μη σαφή στόχευση· άρα από αντιπροσωπευτικότητα και αποτελεσματικότητα.

 

6. Η συζήτηση για την ύπαρξη και δράση μειονοτικών ΜΜΕ και ΜΚΟ σε Θράκη και της Κωνσταντινούπολη βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο. Σχεδόν εξαντλείται στην παράθεση ιστορικών/ πραγματολογικών στοιχείων και συνήθως καταλήγει στη διαπίστωση ότι η κοινωνία των πολιτών στις δύο μειονότητες δεν έχει εισέλθει σε στάδιο ωριμότητας. Παράλληλα εκτιμάται ότι δεν υπάρχουν εναλλακτικές προτάσεις και ότι η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η διακρατική ελληνοτουρκική συνεργασία δεν αρκεί για να ωφελήσει ουσιαστικά την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών.

 

7. Το συνέδριο συνέβαλλε σημαντικά στην γνωριμία και αλληλοκατανόηση μεταξύ των δύο μειονοτήτων.

Σημαντικές βελτιώσεις μπορούν να επέλθουν μέσα από τη συνεργασία μεταξύ των δύο μειονοτήτων και κυρίως μέσα από τη συνεργασία μεταξύ πλειονοτικών και μειονοτικών για τη προώθηση των ζητημάτων που τους αφορούν.

Η προσπάθεια για εναλλακτικούς τρόπους αφήγησης των προσωπικών ιστοριών, πέρα από τα καθιερωμένα εθνικά και κοινοτικά όρια - συχνά διαμέσου της τέχνης - και η αμφισβήτηση των ηγεμονικών σχημάτων, μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στο υπέρβαση της παρούσας κατάστασης και στην ανατροπή του υπάρχοντος σχήματος.

Εν κατακλείδι, η προαγωγή της κοινωνίας των πολιτών, των ΜΚΟ και των ΜΜΕ, είναι στο χέρι των ίδιων των πολιτών, μειονοτικών και πλειονοτικών.

 

                       Γιώργος Μαυρομμάτης – Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης

 

 

Bu proje “Yurttaşlık Yolunda” ΚΕΜΟ - Lozan Mübadilleri Vakfı ortaklığı ile yürütülmektedir ve Avrupa Birliği Komisyonu tarafından desteklenmektedir

Το πρόγραμμα «Διαδρομές Πολιτών» υλοποιείται από το ΚΕΜΟ σε συνεργασία με το Lozan Mübadilleri Vakfı και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή